Ανακοινώσεις
28/09/2017

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΒΕΛ κ. ΟΘΩΝΑ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ GOLDEN BAY ΣΤΙΣ 25.9.2017

Ομολογώ ότι η αποψινή μου παρουσία ενώπιον σας για να λογοδοτήσω εκ μέρους του Δ.Σ για τα πεπραγμένα του χρόνου που πέρασε έχει για μένα προσωπικά, μια ιδιαιτερότητα. Σήμερα ολοκληρώνω και τυπικά τον κύκλο μου ως Πρόεδρος του ΕΒΕΛ και δεν μπορώ παρά να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου σε κάθε μέλος του Επιμελητηρίου και του Διοικητικού Συμβουλίου ξεχωριστά για την τιμή που μου έκαναν να με εμπιστευτούν, για την πολύτιμη υποστήριξη τους, αλλά και για την προθυμία, τη συμμετοχή και το χρόνο που διέθεσαν για την προώθηση των πολλών θεμάτων που απασχολούσαν τα μέλη και την Επαρχία μας.

Μέσα στις δύσκολες οικονομικές συγκυρίες που ακόμα βιώνουμε είχαμε πριν λίγο την ευκαιρία στην κλειστή συνάθροιση των μελών να ανασκοπήσουμε τα διάφορα θέματα που απασχολούν τα μέλη, την Πόλη και Επαρχία, να εξετάσουμε το στάδιο υλοποίησης που βρίσκεται το καθένα, ενώ σε λίγο θα εκλέξουμε το νέο Δ.Σ που θα αναλάβει το βάρος της ευθύνης για την περαιτέρω προώθηση των. Ως εκ τούτου δε σκοπεύω να ασχοληθώ με συστηματικό τρόπο με τα θέματα αυτά, όπως έκανα συνήθως, αλλά θα αφιερώσω το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας μου στο αναπτυξιακό πρόβλημα της Λάρνακας, όπως το βίωσα στα πολλά χρόνια της ενασχόλησης μου με τον Επιμελητηριακό Θεσμό.

Είναι αλήθεια ότι υπάρχει ένα έντονο κλίμα δυσαρέσκειας στη Λάρνακα και οι λόγοι είναι προφανείς. Όμως δεν πρέπει με κανένα τρόπο να επιτρέψουμε η δυσαρέσκεια να μετατραπεί σε ηττοπάθεια γιατί η Λάρνακα έχει προοπτικές και πολλές δυνατότητες, το ύψος και η ποιότητα των οποίων εξαρτούνται πρώτα και πάνω απ΄όλα από τους ίδιους τους Λαρνακείς.

 Η Λάρνακα πέρασε από τη χρυσή δεκαετία του ’80 στην πολύ δύσκολη δεκαετία του ’90, ανέκαμψε την πρώτη δεκαετία του 2000 και παρουσίασε πτωτική πορεία από το 2010 και μετά. Οι συγκρίσεις γίνονται πάντα με τους δείκτες της γενικής οικονομίας και τους δείκτες των άλλων Eπαρχιών.

 Κατά τη δεκαετία του ’80 η Λάρνακα στέγασε τον προσφυγικό πληθυσμό της, τριπλασίασε τις βιομηχανικές της επιχειρήσεις, πενταπλασίασε τις ξενοδοχειακές της κλίνες, βελτίωσε το αεροδρόμιο, ολοκλήρωσε τις βιομηχανικές της περιοχές, είχε ένα λιμάνι που έσφυζε από ζωή και παρουσίαζε γενικά ρυθμούς ανάπτυξης μεγαλύτερους από το μέσο όρο και την υπόλοιπη Κύπρο.

Δεν ήταν δυνατό φυσικά να διατηρηθούν οι εντυπωσιακοί ρυθμοί ανάπτυξης του ’80, όμως αυτό που συνέβηκε τη δεκαετία του ’90 δε ήταν επίσης φυσιολογικό. Από τους εννέα τομείς της οικονομίας, οι έξι, είτε σημείωσαν πραγματική μείωση, είτε δεν κατόρθωσαν να πραγματοποιήσουν την αύξηση που φυσιολογικά θα έπρεπε να σημειώσουν αν ακολουθούσαν το ρυθμό ανάπτυξης της υπόλοιπης Κύπρου.

Στην πρώτη δεκαετία του 2000, η μεταβλητή της Εθνικής Οικονομικής Ανάπτυξης, που μετρά το ποσοστό αύξησης των οικονομικών τομέων σε σύγκριση με τη συνολική εθνική οικονομία, ήταν σε όλους ανεξαιρέτως τους τομείς θετική, με άλλα λόγια όλοι οι τομείς αναπτύσσονταν με ρυθμούς ίσους ή μεγαλύτερους του εθνικού μέσου όρου. Την ίδια περίοδο είδε τον πληθυσμό της να αυξάνεται με περισσότερους από 20.000 κατοίκους.

Η περίοδος που ακολούθησε μέχρι σήμερα είναι καταθλιπτική γιατί σημειώνει μια μεγάλη ανατροπή και καταγράφει όλους σχεδόν τους τομείς με αρνητικό πρόσημο, πράγμα που σημαίνει λιγότερες αντιστάσεις στην κρίση και μεγαλύτερες απώλειες σε σύγκριση με την υπόλοιπη Κύπρο. Ο δε πληθυσμός της μειώθηκε κατά 2%. Όπως γίνεται φανερό την πιο πάνω ανάλυση, πράγμα που υποστηρίζεται και από τη βιβλιογραφία για θέματα περιφερειακής ανάπτυξης, οι μικρότερες οικονομίες επηρεάζονται στο πολλαπλάσιο σε περιόδους ύφεσης γιατί έχουν μικρότερο βάθος και εύρος δραστηριοτήτων σε σύγκριση με τις πιο μεγάλες, ενώ από την άλλη πλευρά με μικρότερες συγκριτικά εισροές κεφαλαίων και επενδύσεων ανακάμπτουν πιο γρήγορα.

Εδώ στη Λάρνακα υπάρχει μια ολόκληρη φιλολογία ως προς το ποιος ευθύνεται για τη δημιουργία του προβλήματος, που συνήθως καταλήγει ότι φταίνε πάντα οι άλλοι. Όμως για να είμαστε δίκαιοι η αιτιολογία δεν είναι ούτε απλή ούτε μονοσήμαντη. Σίγουρα φταίνε και οι άλλοι, φταίμε και μείς. όμως υπάρχουν και συγκυριακοί λόγοι για τη φθίνουσα πορεία της Λάρνακας. Σαν τέτοιους θα μπορούσα να χαρακτηρίσω τη μικρή ενδοχώρα, το χαμηλό κατά κεφαλή εισόδημα των κατοίκων, αφού το 52% του πληθυσμού αποτελείται από χαμηλού εισοδήματος εκτοπισμένους, τη δυσκολία να αναπροσαρμόσει το βιομηχανικό της τομέα που ήταν επικεντρωμένος γύρω από την ένδυση- υπόδηση, την παγίδευση του τουριστικού της τομέα, λόγω της χωροθέτησης των πετρελαιοειδών κ.λπ. κ.λπ. Όμως παράλληλα υπάρχουν και σοβαρότατες ευθύνες από τις οποίες δε μπορεί να εξαιρεθεί κανείς.

Υπάρχουν διαχρονικά κυβερνητικές ευθύνες γιατί δεν προωθήθηκαν σημαντικά προγραμματισμένα έργα. Υπάρχουν ευθύνες της τοπικής αυτοδιοίκησης η οποία κινείται πολλές φορές με ρυθμούς βραδύτερους της Δημόσιας Υπηρεσίας, παρουσιάζει σχεδόν πάντα μια δυσκολία να αποδεχτεί το καινούργιο και μια απροθυμία –για να πω το λιγότερο- να αντιληφθεί και να εκμεταλλευθεί τη συγκυρία. Υπάρχουν και ευθύνες του ιδιωτικού τομέα που δεν αναπροσάρμοσε έγκαιρα τις επιχειρήσεις του και δεν επένδυσε σε νέους τομείς ούτε και εκεί που εξ αντικειμένου η Λάρνακα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα (δραστηριότητες συναφείς με αεροδρόμιο, λιμάνι, μαρίνα, μεταφορές κ.λπ.).

Όμως υπάρχουν και τεράστιες ευθύνες των οργανωμένων συνόλων της Πόλης, Κομμάτων και Φορέων που σ΄όλα αυτά τα χρόνια δε κατόρθωσαν να κατανοήσουν το ρόλο και τη σημασία της συναίνεσης. Συναίνεση δε σημαίνει κατ’ ανάγκη ομοφωνία, η οποία αν και ιδανική ως αποτέλεσμα, δεν είναι πάντα εφικτή. Συναίνεση σημαίνει ειλικρινής προσπάθεια ενσωμάτωσης των εύλογων προβληματισμών όλων των φορέων χωρίς να ξεφύγουμε από τον κύριο στόχο που είναι η ανάπτυξη της Πόλης, της Επαρχίας και του τόπου στο σύνολο του.

Δυστυχώς η Επιτροπή Ανάπτυξης, ένα σώμα που φυσιολογικά θα έπρεπε να ήταν το ζυμωτήρι ιδεών, σκέψεων και αποφάσεων συναινετικών, κατάντησε να είναι ένα σώμα αντιπαραθέσεων και διχογνωμιών με αποτέλεσμα να δίνεται άλλοθι στους κατά καιρούς κρατούντες στην καθυστέρηση ή και βραχυκύκλωση έργων πολύ σημαντικών για τη Λάρνακα.

Κλασσικό παράδειγμα ο δρόμος Λάρνακας – Δεκέλειας. Η Πόλη και οι γύρω Κοινότητες διχάστηκαν τη δεκαετία του ’80 πάνω στο ολοκληρωμένο και καλά μελετημένο από όλες τις παραμέτρους σχέδιο Peter Storrie με αποτέλεσμα ακόμη μέχρι σήμερα να συζητούμε αν θα είναι διπλής ή τετραπλής, ή μέχρι ποιού σημείου θα είναι τετραπλής και μέχρι ποιού σημείου θα είναι διπλής κατεύθυνσης. Αποτέλεσμα; Το έργο ενώ προβλεπόταν να ολοκληρωθεί τη δεκαετία του ’90 βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμότητα. Λιμάνι: Μας προτάθηκε το 1995 να γίνει το κύριο επιβατηγό λιμάνι και όλες οι μελλοντικές επενδύσεις για τον τομέα των επιβατών να γίνουν στη Λάρνακα και καμιά στη Λεμεσό. Μας πήρε 10 χρόνια να ομογνωμήσουμε αφού χάσαμε την ευκαιρία το 1999 απορρίπτοντας ουσιαστικά την πρόταση του μακαριστού Κληρίδη ότι αν σ΄ένα χρόνο δεν βρισκόταν στρατηγικός επενδυτής, θα έκανε όλες τις επενδύσεις η ΑΛΚ. Το ίδιο με τους υδρογονάνθρακες πρόσφατα και άλλα πολλά.

Τολμώ δε μετά λόγου γνώσεως να ισχυριστώ ότι ούτε το Σχέδιο του Άγγελου Δημητρίου στις Φοινικούδες, για το οποίο είμαστε όλοι σήμερα περήφανοι, δε θα υλοποιόταν ποτέ αν ένας δυναμικός Δήμαρχος - ο μακαριστός Γιώργος Χριστοδουλίδης – δε τολμούσε να συγκρουστεί και τέλος να αγνοήσει δυναμικές ομάδες μέσα στην Επιτροπή Ανάπτυξης και να προσφέρει τη σωστή ηγεσία στην κατάλληλη στιγμή.

Αναφέρω όλα τα πιο πάνω με πολλή λύπη, αλλά είναι η σκληρή και αληθινή πραγματικότητα. Έντονη είναι η πεποίθηση μου , ότι αν κάποιος θέλει να αλλάξει πράγματα ξεκινά πρώτα από τον εαυτό του και διορθώνει τα δικά του λάθη. Είναι επίσης έντονη η πεποίθηση μου ότι Πόλη και Επαρχία χρειάζονται ένα νέο μηχανισμό συναίνεσης στον οποίο όλοι πρέπει και μπορούν να έχουν θέση. Και οι ομάδες πίεσης με στόχους που προκύπτουν από τις επαγγελματικές των ενασχολήσεις και οι ομάδες γνώμης με κοινά ενδιαφέροντα ή ευρύτερους κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς στόχους. Φτάνει όλοι να δεσμευτούν και να δώσουν προτεραιότητα στους κύριους στόχους που ενώνουν όλους τους πολίτες και όχι στα ελάχιστα που τους χωρίζουν και που πολλές φορές μεγεθύνονται από δυναμικές μειοψηφίες που λειτουργούν διχαστικά.

Το ουσιώδες θέμα όμως δεν είναι η επίρριψη ευθυνών και η αναζήτηση των αποδιοπομπαίων. Το ουσιώδες είναι τι πρέπει να κάνουμε απ΄εδώ και μπρος και πως προετοιμάζουμε τη Λάρνακα του μέλλοντος. Γιατί υπάρχουν δύο τρόποι να ασχοληθεί κανείς με το μέλλον. Ο πρώτος είναι να το φανταστεί και ο δεύτερος να το προετοιμάσει. Γιατί ευτυχώς ή δυστυχώς το μέλλον ανήκει σ΄αυτούς που αποδέχονται τους κανόνες του παιχνιδιού και που δέχονται να αλλάξουν τις συνήθειες και τις απόψεις τους όταν αλλάζει η ίδια η κοινωνία.

Το λιμάνι ήταν για το περασμένο μισό αιώνα το μεγαλύτερο όραμα της Πόλης και Επαρχίας.

Ιστορικά, οι περίοδοι ακμής της Λάρνακας, συνέπιπταν πάντα με την αντίστοιχη ανάπτυξη και ακμή του Λιμανιού της και το παράδειγμα της Αμμοχώστου παλαιότερα και της Λεμεσού σήμερα επιβεβαιώνουν το βάσιμο αυτής της πεποίθησης.

Με την επέκταση του λιμανιού της Λάρνακας στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και την πρόσθεση του νότιου κρηπιδώματος, η Λάρνακα αποκτά επιτέλους ένα ρόλο, γίνεται λιμάνι διαμετακόμισης και διάγει τη χρυσή του δεκαετία. Μεγάλες εταιρείες όπως η Ever Green και η DSR χρησιμοποιούν το λιμάνι μας αποκλειστικά για τις διαμετακομιστικές των δραστηριότητες και το λιμάνι σφύζει από δραστηριότητα. Ατυχώς για διάφορους λόγους που δεν είναι της παρούσης η Κύπρος χάνει αυτή τη σημαντική δραστηριότητα και το Λιμάνι της Λάρνακας το ρόλο του.

Μετά από μακρές συζητήσεις και έριδες που κράτησαν μια δεκαετία, η Λάρνακα αποδέχεται τελικά την πρόταση της Κυβέρνησης για επιβατηγό λιμάνι, όταν πλέον παρόμοιες επενδύσεις και μια πολυτελής αίθουσα επιβατών είχαν ήδη δρομολογηθεί στη Λεμεσό και η Κυβέρνηση είχε αποδεσμευτεί από τη θέση ότι αν δε βρισκόταν στρατηγικός επενδυτής σε ένα χρόνο την επένδυση θα την έκανε η ΑΛΚ. Το επίμονο αίτημα του ΕΒΕΛ να υλοποιηθεί η α΄φάση από την ΑΛΚ και να διεκδικηθεί το κόστος από τον επενδυτή όταν θα κατέληγε ο διαγωνισμός δεν έγινε αποδεκτό.

Τα υπόλοιπα είναι γνωστά. Μπήκαμε στη διαδικασία του ΒΟΤ , η οποία από τη φύση της είναι χρονοβόρα και έγινε περισσότερο χρονοβόρα μέσα από τις ιεραρχικές προσφυγές που ακολούθησαν. Στο μεταξύ οι καλές εποχές της οικονομίας πέρασαν μετά από διαδοχικές παρατάσεις, διεκόπησαν τελικά οι διαπραγματεύσεις με τη «Ζήνων». Έτσι βρισκόμαστε σήμερα στο ίδιο σημείο που βρισκόμασταν το 2005. Η βάσιμη ανησυχία του ΕΒΕΛ την οποία διετύπωσε πολλές φορές και σε πολλούς αποδέκτες είναι ότι και αν ακόμα η παρούσα διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη φέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, το τι θα προκύψει δε θα έχει καμιά σχέση με αυτό που η Λάρνακα αγωνίστηκε για μισό αιώνα. Οι λόγοι είναι απόλυτα προφανείς, έχουν κατ΄επανάληψη εξηγηθεί από το Επιμελητήριο, αλλά δε θα κουραστούμε να τους επαναλαμβάνουμε, μόνο και μόνο για να μην μπορεί κανένας που έχει λόγο και ρόλο για τα αναπτυξιακά θέματα της Λάρνακας να επικαλείται το πρόσχημα ότι δεν γνώριζε.

Η επιβολή πλαφόν τόσο στα εμπορευματοκιβώτια όσο και στο γενικό φορτίο ουσιαστικά καταργεί την εμπορική χρήση του λιμανιού αφού στην καλύτερη περίπτωση θα συνεχίσει να εξυπηρετεί κάποιους από τους υφιστάμενους χρήστες για όσο χρόνο θα εξασκούν τις δραστηριότητες των. Κανένας όμως μελλοντικός αξιόλογος λιμενικός χρήστης δεν πρόκειται να επιλέξει τη Λάρνακα ούτε ακόμη και για γενικό φορτίο αφού θα επικρέμανται συνεχώς από πάνω του οι ποσοτικοί περιορισμοί που έχουν επιβληθεί. Από τη άλλη η επιβατική κίνηση και η κρουαζιέρα έχουν από τη μία μειωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ από την άλλη η Λεμεσός έχει ασύγκριτα καλύτερες υποδομές από τις ελάχιστες υποδομές που διαλαμβάνει ο διαγωνισμός για τη Λάρνακα και φαίνεται ότι θα απορροφήσει τη μερίδα του λέοντος της ούτως ή άλλως δραματικά μειωμένης κρουαζιέρας.

Τις απόψεις και τα επιχειρήματα μας καταθέσαμε κατ΄επανάληψη τόσο στο αρμόδιο Υπουργείο όσο και στη Δημοτική Αρχή και την επιτροπή Ανάπτυξης.

Βιώσαμε σαν Επιμελητήριο έντονα τη μοναξιά γιατί οι θέσεις μας δεν υιοθετήθηκαν ούτε από το Δήμο και την Επιτροπή Ανάπτυξης και φυσιολογικά ούτε από το αρμόδιο Υπουργείο. Έτσι προχώρησε ο νέος διαγωνισμός με τις γνωστές κατευθύνσεις που στην καλύτερη περίπτωση θα δώσει στην Πόλη πολυτελή διαμερίσματα που θα διατεθούν για κάποια διαβατήρια και θα παραμείνουν άδεια όπως είναι οι εμπειρίες και οι πραγματικότητες αλλαχού. Έστω και στην υστάτη επαναλαμβάνουμε την πάγια θέση μας ότι το λιμάνι πρέπει να παραμείνει βιώσιμο από καθαρά λιμενικές εργασίες και η αξιοποίηση του διαθέσιμου χερσαίου χώρου να αποδοθεί σε χρήσεις επωφελείς για την τοπική οικονομία όπως ξενοδοχεία, συνεδριακά, εκθεσιακά, εκπαιδευτικά κέντρα, κ.ά.

Σαν Επιμελητήριο παρά τις έντονες απόψεις μας, σεβαστήκαμε την πλειοψηφία της Πόλης και σιωπήσαμε, αναμένοντας και εμείς με υπομονή τα αποτελέσματα του νέου διαγωνισμού ευχόμενοι να είχαμε εμείς το λάθος και αυτό που θα προκύψει θα είναι αντάξιο των προσδοκιών και των αγώνων που έκαμε αυτή η Πόλη για μισό αιώνα.

Το Διεθνές Αεροδρόμιο της Λάρνακας παραμένει ένα από τα σημαντικότερα και πιο σύνθετα έργα υποδομής που έχουν γίνει στον τόπο. Στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του μετά την Τουρκική εισβολή ήταν βασικά σημείο άφιξης και αναχώρησης επιβατών χωρίς ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη της περιοχής αφού η μικρή απόσταση της Λάρνακας από την πρωτεύουσα δε δημιούργησε ανάγκες μετοίκησης ούτε στο προσωπικό που για αρκετά χρόνια ήταν το ίδιο με αυτό του Αεροδρομίου Λευκωσίας ούτε στις Αεροπορικές εταιρείες και στα ταξιδιωτικά γραφεία που έβρισκαν πιο πρακτικό να διατηρούν τα κεντρικά των γραφεία στην πρωτεύουσα. Για τους ίδιους λόγους οι μεγάλες ξένες εταιρείες που είτε δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, είτε χρησιμοποιούν την Κύπρο σαν βάση για τις δραστηριότητες των στο εξωτερικό, έκαναν τις ίδιες επιλογές.

Βρισκόμαστε σήμερα στην ευχάριστη θέση να διαπιστώσουμε ότι το κλίμα αλλάζει και αλλάζει γρήγορα και δραστικά. Συναντούμε πλέον συχνά ξένους και ντόπιους επενδυτές, αεροπορικές εταιρείες και ταξιδιωτικά γραφεία που επιλέγουν τη Λάρνακα σα βάση, λόγω του Αεροδρομίου.

Στη σύγχρονη οικονομία, τα Αεροδρόμια θεωρούνται σημαντικός φορέας οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης τόσο για τις χώρες στο σύνολο όσο και τις τοπικές κοινωνίες. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα άμεσα οφέλη που είναι αυτονόητα, αλλά επεκτείνονται και σε γενικότερα οφέλη που προκύπτουν για τις τοπικές επιχειρήσεις και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο που αποκτά πρόσβαση σε κατά κανόνα υψηλού επιπέδου πολυποίκιλες υπηρεσίες και προϊόντα που αναπτύσσονται στα διεθνή αεροδρόμια.

Τα τελευταία δεν τα είδαμε ακόμη να αναπτύσσονται στην έκταση που έχουν οι δυνατότητες του χώρου και του έργου, αφού οι τεράστιοι χώροι του παλαιού τερματικού που εγκαταλείφθηκαν με τη δημιουργία του νέου, παραμένουν ακόμη ανεκμετάλλευτοι και φθείρονται από το χρόνο χωρίς να προσφέρουν τίποτα ούτε στο κράτος ούτε στην τοπική κοινωνία.

Η τελευταία προσπάθεια προσφοροδότησης έχει αποτύχει και πάλι αφήνοντας στη φθορά του χρόνου μιας μεγάλης αξίας κρατική περιουσία. Θεωρούμε το Αεροδρόμιο ένα πολύ σημαντικό έργο υποδομής που δεν έχει ακόμη αποδώσει σύμφωνα με τις δυνατότητες του στην τοπική κοινωνία και είμαι βέβαιος ότι το ΕΒΕΛ υπό το νέο Δ.Σ θα το θέσει στις προτεραιότητες του.

Τα Αεροδρόμια από τη φύση των και τις ιδιαιτερότητες των δε δημιουργούν μόνο οφέλη, αλλά και αρνητικές επιδράσεις κυρίως τοπικά όσο και ευρύτερα. Τα όρια του θορύβου, η εκπομπή ατμοσφαιρικών ρύπων, η επίδραση στο υδάτινο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον είναι παράμετροι που εξετάζονται διεθνώς και περιορίζονται μέσω ορίων και αντισταθμιστικών μέτρων. Πέραν των πιο πάνω που ισχύουν διεθνώς η Λάρνακα έχει επιπρόσθετες αρνητικές επιδράσεις που αφορούν το ύψος των επιτρεπόμενων κτηρίων τον κατακερματισμό του παραλιακού της μετώπου και τη αδρανοποίηση σημαντικού μέρους του. Ως εκ τούτου το ΕΒΕ Λάρνακας θεωρεί δικαιολογημένο το αίτημα του Δήμου και των γειτονικών Κοινοτήτων για αντισταθμιστικά μέτρα, μια πρακτική που είναι ευρύτατα διαδεδομένη και αυτονόητη στις ευνομούμενες χώρες. Τόσο το Κράτος, όσο και η διαχειρίστρια εταιρεία, θεωρούμε ότι έχουν υποχρέωση να εξετάσουν με θετική διάθεση το πιο πάνω αίτημα. Το μεν Κράτος στα πλαίσια του δίκαιου, αφού τα οφέλη από τη Λειτουργία του Αεροδρομίου διαχέονται Παγκύπρια έστω με κάποιες διαβαθμίσεις, ενώ το κόστος καταβάλλεται μόνο από συγκεκριμένες περιοχές. Η δε διαχειρίστρια εταιρεία στα πλαίσια της εταιρικής και κοινωνικής της ευθύνης οφείλει να αποδώσει μικρό μέρος των κερδών της σ αυτούς που τη φιλοξενούν με κόστος. Τέτοιες πρακτικές είναι ευρύτατα διαδεδομένες στο εξωτερικό, αλλά δεν είναι ασυνήθιστες ούτε στη μικρή μας Κύπρο.

Παράδειγμα η ΑΗΚ που στηρίζει γενναιόδωρα όλες τις Κοινότητες που περιβάλλουν τους σταθμούς της.

Το Εμπόριο, η βιομηχανία, οι κατασκευές, οι μεταφορές και ο τουρισμός υπήρξαν κατά σειρά σημασίας με βάση την απασχόληση, οι κύριες οικονομικές δραστηριότητες πάνω στις οποίες η Λάρνακα βάσισε ιστορικά την ανάπτυξη της και την ευημερία των κατοίκων της. Με πολλή συντομία, χωρίς πολύπλοκες στατιστικές αναλύσεις, αλλά με αρκετά εμπειρικά παραδείγματα θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε το θέμα της μελλοντικής ανάπτυξης της Λάρνακας και των τομέων που έχουν τη δύναμη και την προοπτική να την επωμιστούν.

Κατά την τελευταία δεκαετία (2007 – 2017) η Λάρνακα ενώ αύξησε τον ενεργώς απασχολούμενο πληθυσμό της κατά 10.4% οι κύριοι και ιστορικοί τομείς της οικονομίας της παρουσίασαν την ακόλουθη εικόνα.

Το Εμπόριο (χονδρικό και λιανικό) αποτελούσε ιστορικά την κύρια οικονομική δραστηριότητα της Λάρνακας μ΄ένα ποσοστό απασχόλησης που κυμαινόταν μεταξύ 20-25%. Σήμερα ο τομέας αυτός ενώ εξακολουθεί να είναι ακόμη ο πιο σημαντικός, παρουσιάζει τάσεις συρρίκνωσης μ΄ένα ποσοστό απασχόλησης της τάξης του 18%. Σχετικά εύκολη και η εμπειρική διαπίστωση της τάσης αφού πολύ σημαντικές εμπορικές εταιρείες, Παγκύπριας εμβέλειας με πρωταγωνιστικό ρόλο και μερίδια αγοράς όπως Key Motors,Amazon, Fairways, Άλπεις, Ορφανίδης και άλλες δεν δραστηριοποιούνται πλέον ούτε έχουν υποκατασταθεί από άλλες ισοδύναμης δυναμικότητας.

Από την άλλη, όπως υποδείξαμε και σε παλαιότερη μας μελέτη η Λάρνακα χάνει πολύτιμη οικονομική ενδοχώρα προς όφελος γειτονικών αστικών κέντρων. Ένα σύμπλεγμα χωριών από την Καλαβασό μέχρι το Ζύγι, ενώ ανήκουν γεωγραφικά στη Λάρνακα για προφανείς λόγους εξελίχθηκαν σε οικονομική ενδοχώρα της Λεμεσού, ενώ μια άλλη μεγάλη περιοχή από την Αθιένου, μέχρι τα Λεύκαρα, της Λευκωσίας.

Βεβαίως η Λάρνακα κερδίζει οικονομική ενδοχώρα από την ελεύθερη Αμμόχωστο, αλλά όπως δείχνουν και οι αριθμοί δε φαίνεται να αντισταθμίζει τις δικές της απώλειες.

Η βιομηχανία στη Λάρνακα γνώρισε τη χρυσή της δεκαετία το 1980. Η προσφορά πληθώρας φθηνού εργατικού δυναμικού σαν αποτέλεσμα της προσφυγοποίησης, αξιοποιήθηκε από τολμηρούς επιχειρηματίες, κυρίως στους κλάδους της ένδυσης, υπόδησης και μεταλλικών κατασκευών. Η Λάρνακα συνεισέφερε την περίοδο αυτή το 28% του Ακαθάριστου Προϊόντος του Βιομηχανικού τομέα και ήταν η δεύτερη στη σειρά, με πρώτη τη Λευκωσία με 42% και τρίτη τη Λεμεσό με 25%. Λαμπρά παραδείγματα οι εταιρείες Σταυρινίδης, Exclusive Fashion, Helen Fashion, Palates, P & R Final Formation Ltd, Vetalia Ltd, Katras, St. Simon, Aphrotextile και άλλες πολλές, που όργωναν τις Αραβικές και Ευρωπαϊκές αγορές συνεισφέροντας πολύτιμο ξένο συνάλλαγμα τις δύσκολες εκείνες μέρες. Στον κλάδο των μεταλλικών κατασκευών εταιρείες όπως ΘΗΑ, Electrometal, Mesco, Φαρμακαλλίδης, Αθηενίτης, και άλλες πολλές βοήθησαν στην ανοικοδόμηση της Κύπρου, έχοντας παράλληλα οι πλείστες και εξαγωγικό προσανατολισμό.

Στη συνέχεια δυστυχώς δεν χάθηκαν μεμονωμένες εταιρείες όπως στην περίπτωση του εμπορίου, αλλά ολόκληροι οι βιομηχανικοί κλάδοι χωρίς να αντικατασταθούν από άλλους.

Με εξαίρεση τη βιομηχανία τροφίμων που εξακολουθεί να ανθεί χάρη στο πάθος , την ευρηματικότητα λαμπρών επιχειρηματιών, ο τομέας στο σύνολο του συρρικνώνεται επικίνδυνα με συνεισφορά στη απασχόληση από 10.8% το 2007 να μειώνεται στο 5.5% σήμερα.

Οι κατασκευές ήταν πάντα σημαντικός οικονομικός τομέας για τη Λάρνακα και εξακολουθεί να είναι μέχρι σήμερα, αφού μετά την περαιτέρω συρρίκνωση της βιομηχανίας κατέχει σήμερα την τρίτη θέση από πλευράς απασχόλησης. Πολύ σοφά η Κυβέρνηση έδωσε τα γνωστά κίνητρα που απέδωσαν αρκετά δισεκατομμύρια στο εθνικό εισόδημα. Όλες οι χώρες όταν βρεθούν στην ανάγκη να αναθερμάνουν την οικονομία τους γρήγορα και αποτελεσματικά δίνουν ώθηση στον κατασκευαστικό τομέα γιατί έχει από τη φύση του τον πιο ψηλό πολλαπλασιαστή στα παράλληλα ωφελήματα και τη μεγαλύτερη δυνατότητα να παρασύρει προς τα πάνω όλους σχεδόν τους άλλους κλάδους της οικονομίας. Όμως δε μπορούμε να βασιστούμε πάνω του μακροπρόθεσμα και οι λόγοι είναι αυτονόητοι.

Λόγω του Αεροδρομίου και του Λιμανιού οι μεταφορές ήταν πάντα ένας σημαντικός οικονομικός τομέας για την Λάρνακα. Παρουσιάζει την τελευταία δεκαετία μια σταθερή μείωση στη συνεισφορά του στην απασχόληση και αναμένεται να μειωθεί περισσότερο λόγω του πλαφόν στην εμπορικότητα του λιμανιού.

Τέλος ο τουρισμός είναι η μοναδική οικονομική δραστηριότητα με θετικό πρόσημο την τελευταία δεκαετία. Κατόρθωσε να ανεβεί από τη πέμπτη θέση που κατείχε το 2007 στη δεύτερη φέτος με μια συνεισφορά στην απασχόληση που πλησιάζει το 10%. Από πλευράς μεριδίου τουριστικών αυξήσεων ανά το παγκύπριο, ξεπέρασε για πρώτη φορά πέρυσι το φράγμα του 11%, ποσοστό που βρίσκεται πιο πάνω από το ποσοστό της σε κλίνες- γεγονός απόλυτα θετικό και που δείχνει προοπτική. Περαιτέρω προοπτική δίνει επίσης το γεγονός ότι ένα μεγάλο ξενοδοχείο καθώς και αρκετές μικρότερες μονάδες θα λειτουργήσουν σύντομα, ενώ κάποια άλλα βρίσκονται υπό σχεδιασμό ή στη διαδικασία αδειοδότησης.

Εξαιρετική προοπτική για τον κλάδο δίνει επίσης η μετακίνηση των πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου, όμως η μετακίνηση, αποξήλωση, ο καθαρισμός και η αξιοποίηση της περιοχής απαιτούν χρόνο.

Αυτό είναι το οικονομικό προφίλ της Λάρνακας όπως διαμορφώθηκε την τελευταία δεκαετία. Έντονος ήταν και εξακολουθεί να είναι ο προβληματισμός και η εύλογη ανησυχία στο ΕΒΕ Λάρνακας ότι δεν υπάρχουν οι τομείς εκείνοι που διαθέτουν το δυναμισμό και την προοπτική για να μπορέσουν να σηκώσουν στους ώμους των την αναπτυξιακή προσπάθεια της Επαρχίας και ότι όταν ακόμη ωριμάσουν οι συνθήκες και η χώρα βγει οριστικά από την κρίση, η Λάρνακα δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει με τον ίδιο δυναμισμό. Η Λάρνακα ήταν και θα πρέπει να παραμείνει μια πολυλειτουργική Eπαρχία στην οικονομία της και οι πρόσφατες καλές επιδόσεις του τουρισμού και αν ακόμη συνεχιστούν καλύτερες, δε μπορούν να παίξουν από μόνες των τον καταλύτη της ανάπτυξης.

Όταν παρουσιάστηκε η περίπτωση των υδρογονανθράκων και η ανάγκη εξυπηρέτησης των από το Λιμάνι της Λάρνακας με βάση και τα πιο πάνω, εμείς στο Επιμελητήριο το είδαμε σαν ευκαιρία.

Δεν νομίζω ότι υπάρχουν πολλοί που να διαφωνούν ότι αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις όλων των ειδικών ότι πράγματι υπάρχουν επαρκείς ποσότητες στην ΑΟΖ μας ο τομέας αυτός θα εξελιχθεί στη σημαντικότερη οικονομική δραστηριότητα του τόπου, για τον επόμενο μισό αιώνα τουλάχιστον.

 Η Λάρνακα λόγω σοβαρών συγκριτικών πλεονεκτημάτων είχε τις δυνατότητες να το διεκδικήσει σχεδόν στην ολότητα του και να τον κατανείμει ανάλογα με το βαθμό οχληρίας από τη Λάρνακα μέχρι το Βασιλικό .

Δεν θέλω να καταντήσω μονοθεματικός – εισπράξαμε άλλωστε σαν ΕΒΕΛ και πάλιν αρκετή κριτική σχετικά με το πιο πάνω θέμα – όμως έκρινα ότι έπρεπε να αναφερθεί στην τελευταία μου ομιλία, ευχόμενος ακόμα μια φορά να αποδειχθεί στο μέλλον ότι είχαμε εμείς το λάθος και η Πόλη να έχει πάρει τη σωστή απόφαση.

Το ΕΒΕΛ, στην προσπάθεια του να συμβάλει στη γενικότερη ανάγκη του τόπου για αναπροσανατολισμό της Κυπριακής Οικονομίας μετά την πρόσφατη αποτυχία του αναπτυξιακού μας μοντέλου, αναζήτησε από το 2013 βοήθεια και καθοδήγηση από ανθρώπους της βιομηχανίας και της ψηλής τεχνολογίας τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Και βρέθηκε μπροστά σε μια πολύ ευχάριστη έκπληξη. Ένας μεγάλος αριθμός Κυπρίων του εξωτερικού που διαπρέπουν στη βιομηχανία ψηλής τεχνολογίας θεώρησαν σαν πατριωτικό των καθήκον να συνδράμουν αυτή την προσπάθεια του τόπου φτάνει να τους δινόταν η ευκαιρία.

Στα τελευταία 15 χρόνια έγιναν προσπάθειες προς αυτή την προοπτική, με λανθασμένη όμως κατεύθυνση και καθοδήγηση , ξοδευτήκαν αρκετά εκατομμύρια όμως δεν έχουν αποδώσει παρά με ελάχιστα προϊόντα που να μπορούν να βγουν με αξιώσεις στην αγορά ντόπια και ξένη. Τα πλείστα κονδύλια έχουν απορροφηθεί από Πανεπιστήμια σε θεωρητικές μελέτες, που μπορεί να έχουν την αξία των, αλλά σίγουρα δεν είναι αυτό που χρειάζεται σήμερα ο τόπος.

Με τη βοήθεια μιας ομάδας Κυπρίων του εξωτερικού, με πάθος και γνώση για το θέμα είχαμε διατυπώσει μια πρακτική πρόταση, την οποία παρουσιάσαμε σε Υπουργεία και στο Τμήμα Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και η οποία θα μπορούσε να υιοθετηθεί και από τα άλλα Επιμελητήρια στην περίπτωση που το μοντέλο που εισηγηθήκαμε θεσμοθετηθεί. Οι Κύπριοι σύμβουλοι μας ήταν μάλιστα διατεθειμένοι να καταθέσουν ιδέες και ημιτελή προϊόντα για τελειοποίηση.

Εισπράξαμε πολλά ευνοϊκά σχόλια και επαίνους, αλλά καμιά πρακτική βοήθεια, με τη δικαιολογία ότι η Κυβέρνηση βρισκόταν στο στάδιο του επανασχεδιασμού της πολιτικής της στους τομείς της έρευνας, καινοτομίας και τεχνολογικής ανάπτυξης.

Σε μια πρόσφατη συνάντηση που είχαμε με το Γ.Δ Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, μας πληροφόρησε με κάποια συστολή ότι παρόμοια ιδέα που καταθέσαμε πριν τέσσερα χρόνια προχωρεί τώρα με κρατική χρηματοδότηση από τον Δήμο Λευκωσίας.

Θα δικαιούμουν νομίζω να παραπονεθώ γιατί όταν οι αρμόδιες υπηρεσίες ήταν έτοιμες με τη νέα πολιτική, δεν ήρθαν σε μας που υποβάλαμε το αίτημα πρώτοι, ή τουλάχιστον να έρθουν και σε μας. Δεν θα το κάμω όμως με πλήρη συνείδηση και απόλυτη ειλικρίνεια. Θέλω απλά να συγχαρώ τον Δήμαρχο Λευκωσίας και το ΕΒΕ Λευκωσίας που το πέτυχαν και να ευχηθώ κάθε επιτυχία. Με όση γνώση απέκτησα τα τελευταία τέσσερα χρόνια που ασχολήθηκα με το θέμα, τα accelerators για νεοφυείς επιχειρήσεις δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά απαιτούν συνέργειες και αλληλοβοήθεια. Το οικοσύστημα των νεοφυών είναι πολυπρόσωπο και πολυεπίπεδο και τα πιο επιτυχημένα είναι αυτά που είναι συνδεδεμένα με την επιχειρηματική κοινότητα.

Αισθάνομαι όμως την ανάγκη να συγχαρώ και το Δήμαρχο Λάρνακας. Χωρίς να είναι ενήμερος για τις δικές μας προσπάθειες, με απόλυτα δική του σκέψη και πρωτοβουλία έθεσε το θέμα στο προεκλογικό του πρόγραμμα και πήρε σοβαρές πρωτοβουλίες αμέσως μετά την εκλογή του. Στηρίξαμε τις ενέργειες του Δημάρχου και είμαστε τώρα στα πρώτα στάδια αναβίωσης της πρωτοβουλίας. Είμαι σίγουρος ότι εκφράζω και τον νέο Πρόεδρο του ΕΒΕΛ, δηλώνοντας την αμέριστη συμπαράσταση μας, παίζοντας το δεύτερο, τρίτο ή όποιο βιολί χρειαστεί φτάνει να πετύχει η νέα προσπάθεια.

Η Λάρνακα που θέλουμε, προσδοκούμε και οραματιζόμαστε απαιτεί να αντιστρατευτούμε τις παραδοσιακές λογικές, να αναζητήσουμε το νέο και να δημιουργήσουμε μια ισχυρή κοινωνία. Για να ανατρέψουμε τη φθίνουσα πορεία της επαρχίας μας χρειάζεται θάρρος για το καινούργιο, δυναμισμός στις διεκδικήσεις αλλά και φαντασία στη δραστηριοποίηση μας.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.